Oktober is in onze tijdrekening de tiende maand van het jaar al verwijst de benaming naar de acht (okto) maar dat stamt uit de Oud-Romeinse tijdrekening. Die begonnen het nieuwe jaar op 1 maart.
Weerspreuken
Laten we voor de verandering maar eens beginnen met weerspreuken. Het zijn wel geen strikt wetenschappelijke gegevens maar ze gaan toch terug op waarnemingen van mensen die dan hun bevindingen in mooie rijmpjes goten.
We beginnen met eentje over september die gevolgen heeft voor oktober. “Vallen de eikels in september af, dan zit de zomer vroeg in het graf.” Mooi verwoord en de eekhoorntjes zullen al dan niet vroeger aan het werk moeten om hun wintervoorraad op te slaan.
“Houden de bomen hun bladeren lang, wees voor een strenge winter bang.” Dat zullen we dus goed in de gaten moeten houden want met deze energiecrisis kunnen we een strenge winter best missen. De langdurige droogte van de zomer zal wel invloed op het vallen van de bladeren hebben. Te weinig vocht leidt normaal tot vroeger afsterven. Laten we daar maar op hopen.
Nog weerverschijnselen
We kijken eens achterom hoe het in het verleden met het weer gesteld was in oktober. Dit zijn wél wetenschappelijke gegevens van ons aller KMI.
Uren zon. Gemiddeld krijgen we in oktober 113 uren zon. Daar maakte 1965 een behoorlijke uitzondering op door maar liefst 226 zonnige uren af te leveren, exact het dubbele. Het weinigste aantal uren zon kregen we in oktober 1998. We moesten het toen stellen met 43 uren!
De temperatuur. De gemiddelde temperatuur in oktober is 11,1 graden Celsius. In 2001 was dat gemiddeld 14,4 graden, en warmterecord. De koudste oktober ligt heel ver achter ons namelijk in 1881 toen ze het met gemiddeld 5,8 graden moesten stellen.
Neerslag. Normaal krijgen we in oktober 74,5 millimeter regen. De natste maand oktober kregen ze in 1932 toen er 227,1 mm regen viel. De droogste is niet zo lang geleden, in 1975 namelijk met slechts 5,2 mm.
Neerslagdagen. Gemiddeld valt er regen op 16,6 dagen in oktober. In 1974 zullen ze het geweten hebben. Toen was er maar één dag dat er geen regen is gevallen! 1908 en 1965 leverden een ex-aequo positief record op. Toen waren er maar vijf dagen dat er regen viel.
En de warmste oktoberdag ooit – sinds de waarnemingen – kenden we op 16 oktober 1901. Het kwik steeg toen tot 25,7 graden.
Werelddierendag
De eerste Werelddierendag werd gehouden op 4 oktober 1930 op initiatief van Ilse Winter uit Brno in Tsjechiê. Daarmee vroeg ze wereldwijd extra aandacht voor dieren, dierenbescherming en dierenrechten. Ze linkte de gedenkdag aan het feest van de heilige Franciscus van Assisi op 4 oktober. Van Sint – Franciscus wordt onder andere verteld dat hij niet alleen voor mensen maar ook voor dieren preekte die, naar verluidt, ook aandachtig luisterden. Beroemd is de wolf van Gubbio. Hij valt voortdurend de inwoners van het dorpje lastig. Franciscus gaat het gesprek aan met de wolf en laat hem beloven geen mensen meer aan te vallen. In ruil hiervoor zullen de inwoners van Gubbio hem iedere dag te eten geven. De wolf gaat akkoord en voortaan zullen de dorpelingen en wolf in vrede leven. Een ideetje voor ‘Welkom Wolf’?
Gebeurtenissen
In Duitsland eindigt op 3 oktober het wereldberoemde ‘Oktoberfest’, het grootste bierfestival ter wereld. Het ontstond in 1810 ter gelegenheid van het huwelijk van prinses Theresia von Saksen – Hildborghausen en kroonprins Lodewijk van Beieren. Het festival loopt van 17 september tot en met 3 oktober en verwerkt in die tijd vijf miljoen bezoekers. Hoeveel liters bier er verzet worden hebben we niet kunnen achterhalen.
In het laatste weekend van oktober treedt het winteruur weer in voege. De klok gaat een uurtje terug en daarmee is oktober de langste maand van het jaar, 31 dagen plus een uur.
Dit jaar komt er ook een verlengd weekend aan van zaterdag 29 oktober tot en met dinsdag 1 november. Daarin valt ook Halloween op 31 oktober, een griezelfeestje dat nog niet zo lang geleden uit Amerika is overgewaaid naar onze contreien.
Daarnaast is oktober in katholieke streken ook de rozenkransmaand, de tijd dat het rozenkransgebed wat meer wordt gebeden. Dat gebeurt in de basiliek onder andere op dinsdag en vrijdag voor de avondmis. In België is het ook de missiemaand waarbij meer aandacht wordt gegeven aan wat men de jonge kerken is gaan noemen.
En we vieren onder andere ook nog twee ‘Treeskes’. Op 1 oktober gedenken we de ‘kleine’ Theresia van Lisieux en op 15 oktober de ‘grote’ Theresa van Avila.
Rik Palmans